Kimyasal İlaçlama

Tarımsal hastalık ve zararlıların kimyasal bileşikler yardımıyla öldürülüp yok edilmelerine kimyasal mücadele denir.
Pestisitler
Kimyasal mücadelede yararlanılan kimyasal bileşiklere pestisit denir. Diğer bir deyişle pestisitler, bitkilere zarar veren hastalık etmenlerini, zararlıları ve yabancı otları öldüren kimyasal bileşiklerdir. Bir pestisitin saf olarak zararlı, hastalık etmenleri ve yabancı otlara karşı kullanılmaları uygun değildir. Saf olarak kullanıldıklarında bitkilere, çevreye daha fazla zararlı olur ve kullanılmaları daha güç olur.
Pestisitlerin biyolojik etkinliğinin artırılması, uygulanabilirlik özelliklerinin geliştirilmesi ve depolanmaya uygun hâle getirilmesi amacıyla etkili maddeye ek olarak ilacın formülasyonuna bazı maddeler eklenir. Bunlar;
Etkili madde; pestisit içinde bulunan ve öldürücü olan ana unsurdur. Formülasyonlara göre değişmekle birlikte değişik oranlarda bulunur. Toz ilaçlarda %5, ıslanabilir toz ilaçlarda % 20–80, emülsiyon konsantre ilaçlarda % 20–60 arasında değişir.
Dolgu maddesi; herhangi bir kimyasal bileşikle tepkimeye girmeyen, bitkilerde kimyasal etkileşime neden olmayan ve etkili maddeyi taşıyan unsurdur. Dolgu maddesi bir ilaçta etkili madde oranını düşürmeye yarayan maddelerdir.
Çözücüler; etkili maddenin çözülmesini ve sıvı içerisinde homojen bir şekilde dağılmasını sağlar.
Yapıştırıcılar; ilacın bitki üzerinde tutulmasını sağlayan ve yıkanmasını önleyen maddelerdir.
Emülgatörler; birbirleri ile karışamayan iki sıvının karışmasını sağlayarak emülsiyon durumuna gelmesini sağlar.
Koruyucu kolloidler ve dispersiyon maddeler; ilaç zerrelerinin su içinde dağılmalarına yardımcı olarak çökmelerini önler.
Stabilizatörler; etkili maddenin bozulmamasını sağlayan maddelerdir
İkaz maddeleri; renk ve koku vererek ilaçlamanın olduğunu belirten
maddelerdir.
Yüzey Gerim Maddeleri; sıvı ilaçlarda ilacın yüzey gerilimini düşürerek ıslanma alanını genişleten maddelerdir.
Yukarıda anlatılan maddelerden başka ilaçların formülasyonlarına göre köpüklenmeyi, topaklanmayı, tozulmayı önleyen ve akıcılığı sağlayan bazı maddelerin de ilacın yapısında olması istenir. Bunlar diğer maddelerdir.
Diğer maddeler, pestisitlerin içinde bulunan, pestisitin etkinliğini, dayanıklılığını artıran, uygulama kolaylığı sağlayan, bitkilere olumsuz etkiyi azaltan kullanıcıları uyaran maddelerdir.
Pestisitler değişik özelliklerine göre sınıflandırılabilir.
Etkiledikleri canlı grubuna göre pestisitleri şöyle sınıflandırırız:
İnsektisitler; böcekleri öldüren ilaçlardır.
Fungusitler; fungusları öldüren ilaçlardır.
Bakterisitler; bakterileri öldüren ilaçlardır.
Herbisitler; otları öldüren ilaçlardır.
Nematisitler; nemotodları öldüren ilaçlardır.
Akarisitler; akarları öldüren ilaçlardır.
Mollusitler; yumuşakçaları (salyangozları) öldüren ilaçlardır.
Rodentisitler; kemirgenleri öldüren ilaçlardır.
Avisitler; kuşları öldüren ilaçlardır.
Fungusitler formulasyon şekillerine göre şöyle sıralanabilir:
-Toz ( Dust )
-Islanabilir toz ( Wettable powder )
-Eriyebilir toz ( Soluable powder )
-Emülsiyon konsantre ( E.C )
-Likit ( Solüsyon )
-Likit konsantre ( L.C )
-Akışkan ( Flawable ) (F )
-Akışkan konsantre ( F.C )
-Ultra low volume ( U.L.V. )
-Gaz ilaçlar
-Aerosol
Bitki hastalıklarına karşı kullanılan ilaçlarda aranan özellikler dışında diğer tarım ilaçları ile birlikte atılabilme özelliğinin bulunması, bu ilaçların kolay sağlanabilmesi ve ucuz olması, istenen diğer özellikleridir.
İlaçların Karışabilirliği
Pestisitlerin birbirleriyle karıştırılarak kullanılması ekonomi sağlaması açısından önemlidir. Örneğin, bir insektisit ile bir fungusitin birlikte kullanılması, alet amortismanı ve özellikle işçilik giderlerinden önemli tasarruf sağlamış olur. Bunun gibi insektisitler birbirleriyle, bir insektisit bir akarisit, bir insektisit bir fungusit veya bir akarisit ile bir fungusit karıştırılarak kullanılabilir. Bu şekilde ilaçların birbirleriyle karıştırılarak kullanılması hâlinde özelliklerini yitirmemeleri ve bitkilere zarar vermemeleri gerekir.
İlaçların birbirleriyle karışabilmesi etkili maddenin stabilitesini (özelliklerini) koruması hâlinde mümkündür. Genellikle aynı formülasyon şeklindeki ilaçlar aksine kayıt olmadıkça birbirleriyle karışabilirler.
Stabilitenin korunması ise etkili maddenin asit veya alkali ortamda bulunmasıyla sağlanır. Buna göre asit ortamında bulunan etkili bir madde ile alkali ortamda bulunan bir etkili madde birbirleriyle karıştırıldığında her iki maddenin stabilitesi korunamaz. Bu durumda da bu iki etkili madde birbirleriyle karışamaz.
Pestisitlerin birbirleriyle karıştırılarak kullanılmaları durumunda sağlayacakları yararların yanında fitotoksiyi artırması, alette atım güçlüğü oluşturması ve kalibrasyonun zorlaşması gibi dezavantajlarda ortaya çıkarır. Bu dezavantajların azaltılması için mümkün olduğunca ikiden fazla pestisit karıştırarak kullanımdan kaçınmak gerekir. Ayrıca aşağıdaki hususlara da dikkat etmek gerekir.
-Karıştırılması istenen pestisitlerin etiketleri iyice okunmalı ve yazılı önerilere uyulmalıdır.
-Daha önceden hazırlanmış mevcut karışım tablolarından ön bilgi edinilmelidir.
-İmalatçı firmalara veya yetkili teknik elemanlara başvurulmalıdır.
-Genel olarak karışma işlemi için önce suda ıslanabilir tozlar, sonra sırasıyla akıcı konsantre, suda çözünen toz, emülsiyon konsantre formülasyonları eklenmelidir.
Bunlara rağmen yine de tereddüt varsa bir ön test yapılmalıdır. Bunun için bir cam kavanoza ½ lt su konularak karışması istenen iki pestisit, uygun dozda sıraya göre eklenir ve iyice karıştırılır. Bir saat beklenildikten sonra yağ damlacıkları, katı parçacıkları, dipte tortu oluşması gibi görünümler varsa bu iki pestisitin karıştırılmasının sakıncalı olabileceğini gösterir.
Diğer önemli bir konu da yaprak gübreleri ile pestisitlerin karıştırılarak kullanılmalarıdır. Bunun için bazı pestisitlerin yukarıdaki test uygulanarak karışabilirliğine karar verilir.
İlaç Hazırlığı ve İlaçlama Koşulları
İlaç hazırlığında pestisitlerin birim alana belirlenen miktarının dağılmasını sağlamak amacıyla kullanılacak su miktarını saptamak için ilaçlama öncesinde yapılan işleme kalibrasyon denir. Kalibrasyon pestisitlerde dozun homojen olarak dağılması bakımından önemli bir işlemdir. Kalibrasyon ile birim alana sarf edilecek su miktarı belirlenmiş olur. Bulunan su miktarına göre pestisit eklenerek uygun ilaçlama yapılmış olur.
Kalibrasyonla kullanılacak şu miktarı şu formülle bulunur.
İ=60 x A x t
G x H
İ: sarf edilecek su miktarı
A: kullanılacak aletin püskürtme meme adedi
t: meme verimi (lt/dk)
G: ilaçlama şeridi genişliği (m)
H: ilaçlama hızı (km/saat)
60 sabit sayı
Örnek: Motorlu pülverizatörde dağıtma borusunun verimi 4.50lt/dk, 13 adet püskürtme memesi ve iş genişliği 10 m, ilaçlama hızı 6 km/saat olan pülverizatörde dekara sarf edilecek su miktarı;
İ= 60 x 13 x 4.5 = 58.5 lt/da
10 x 6
Pestisitler bitkiler üzerine atıldıktan sonra genellikle sıcaklık, ışık, yağış gibi çevre koşullarının etkisi altında zaman içinde zehirliliklerini yitirirler. Belirli bir süre sonra zehirli kalıntı miktarı tolerans değerinin altına düşer. Kalıntı miktarının tolerans değerinin altına düşmesi için geçmesi gereken süreye bekleme süresi denir. Ürünler gün olarak verilen bu süre geçmeden hasat edilmemeli ve tüketilmemelidir.
Pestisitlerde bekleme süresi son ilaçlama ile hasat arasında geçen süre olduğundan insan ve hayvan sağlığı yönünden oldukça önemlidir.
Pestisitlerde bekleme süresi;
-Pestisitin çeşidi,
-Kültür bitkisinin çeşidi,
-Kültür bitkisini değerlendirme şekli,
-İklim koşulları gibi etkenlere göre değişir.
Ancak ülkemizde çiftçilerimizin pestisitlerin bekleme sürelerine uydukları söylenemez. İlaçlamalardan hemen sonra hasadın yapıldığı sık olarak görülmektedir. Ürünler üzerindeki pestisit kalıntılarının tolerans değerinin altında olması için tek çözüm bekleme süresine uyulmasıdır.
İlaçlamaya hazırlanırken toz ilaçlarda uygulama, ilacın fabrikadan çıktığı özgün tozda ve tozlayıcılar ile yapılmalıdır. Doz, ilaçların etkili madde üzerinden birim alana (ağırlığına) uygulanan miktardır. Her ilacın paketinde atılacak doz 100 litre veya dekar üzerinden yazmaktadır. Uygulanacak doz miktarı buraya göre ayarlanmaktadır.
Su ile seyreltilip püskürtülerek kullanılan ( WP ve EC gibi ) formulasyonlarda eriyiğin özen gösterlerek hazırlanması gerekir. Bunun için önce ilaç tankına su konur, bunun üzerine ilaç eklenerek tank su ile doldurulur. Bu sırada ilaçlama tankının karıştırıcısının çalışması gerekir. Bu işlemin başka bir yolu da ilacı ayrı bir kapta az miktarda su ile iyice karıştırmak, ilaçlama tankına bunu aktararak tankı su ile doldurmaktır.
Islanabilir toz formulasyonlarda su ile karışım sırasında oluşan köpüklenmenin gitmesi için bir süre bekletilmeli ve sonradan tanka su ilave edilmelidir.
Hazırlanan eriyik en kısa sürede kullanılmalıdır. Çünkü bekleme sırasında çökme olabilmekte, ayrıca seyreltmede kullanılan suyun sertlik derecesi ilacın etkinliği üzerinde etkili olmaktadır.
İlaçlama yaparken uyulması ve dikkat edilmesi gereken bazı kurallar vardır. Bunları şu şekilde özetleyebiliriz:
a) İlaçlamalar mutlaka serin saatlerde yapılmalıdır. Bunun için sabahın erken ya da akşam üzeri geç saatler seçilmelidir.
b) Özellikle 10 0C’nin altında ve 30 0C’nin üzerinde ilaçlama yapılmamalıdır. Her iki sıcaklık derecesinde de ilaçlar bitkiler üzerinde olumsuz etki yapmaktadır.
c) İlaçlama yapılırken ilacın bitkinin her yerine eşit şekilde gelmesine dikkat edilmelidir.
d) İlaçlamaya belirli periyotlarda devam edilmelidir.
e) Hastalık veya zararlı doğru tespit edilmeli ve doğru ilaç seçilmelidir.
f) İlaçlama esnasında sağlık kurallarına dikkat edilmelidir.
İlaçların Uygulanması
Pestisitler, hastalık ve zararlılarla bulaşık bitkilere koruma ve tedavi amaçlı değişik şekillerde uygulanır.
a) Yeşil aksam kapsaması şeklindeki uygulama: Genel olarak bitkilerin toprak üstü organlarında ortaya çıkan hastalıklara karşı uygulanan yöntemdir. İlaçlama püskürtme, tozlama, sisleme ve yağmurlama yöntemlerinden biriyle gerçekleşir. Çoğu fungusit ve bakterisit, koruyucu özelliğe sahip oldukları için enfeksiyon önleyebilmesi bakımından bitki yüzeyinde her tarafı kaplayacak şekilde uygulanması gerekir.
Bitki yüzeyinde bulunan bu ilaçlar genellikle fungal sporların çimlenmelerine olanak vermezler ya da çimlendikten sonra sporlar ölebilir. Bakterisitlerde çoğalmalarına engel oldukları gibi ölümlerine de neden olurlar. Son zamanlarda geliştirilen sistemik ilaçlar yeşil aksama uygulandığında kök hastalıklarını da
önlemektedir.
Yeşil aksam ilaçlamasında kimyasal maddeler toz veya sıvı olarak uygulanır. Ancak sıvı hâlinde püskürtmeler daha etkili olmaktadır. Toz ilaçların yaprak dokularına yapışması açısından yaprak üzeri yaş iken uygulanması gerekir. İlaçlama özellikle yağışlı dönemlerin hemen sonrası yapılmalıdır. Çünkü sporların çimlenmesi film şeklinde bir su tabakasında veya en azından yüksek nemli ortamlarda olmaktadır. Özellikle yaprak yüzeyinden yıkanmayan ilaçlar yağmurlu dönem öncesi de uygulanabilir.
İlaçlama esnasında tüm bitki yüzeyi homojen bir şekilde ilaçla kaplanmalıdır. Bu yüzden devamlı büyüme eğiliminde olan dokular daha sık ilaçlanmalıdır. Bu süre 3–5 günde birdir. Gelişmiş dokuların ise 7–14 gün veya daha uzun aralıklarla ilaçlanması uygundur. İlaçlama süresi hastalığın özelliğine, yağmurların sıklık ve süresine bağlı olarak değişir.
Püskürtme ilaçlama: Bu amaçla kullanılan ilaçlar suda süspansiyon, emülsiyon veya eriyik hâlinde bitkilere püskürtülür. Bunun için pülverizatör veya atomizör gibi aletler kullanılır. Sistemik etkide püskürtme ile ilaçlamalarda bitki tarafından daha iyi alınmasını sağlamak için damlaların 2–3 saat bitki üzerinde kalması gerekir.
Toz ilaçlama: Püskürtmeye oranla daha az kullanılır. Tozlamada el, sırt veya motorlu tozlama aletlerinden yararlanılır.
Sisleme: Bu yöntem daha çok insektisit ve akarisitler de kullanılır. Çoğunlukla kapalı alanlarda uygulanır. Zerre büyüklüğü küçük olup hektara 3–8 lt su kullanılır. Son yıllarda süs ve sebze bitkileri seralarında bu uygulamalar az da olsa yapılmaktadır.
b) Tohum ilaçlaması: Tohum, soğan, yumru vb. gibi çoğaltım materyallerinin ilaçlanmasına dayanır. Bu ilaçlamanın amacı dokular üzerinde veya içinde bulunan patojenleri yok etmek veya toprakta bulunan patojenlerin bu dokuları enfekte etmesini önlemektir. Bu uygulamayla üretim materyalinin, üzerinde veya içinde ya da topraktaki belirli hastalık etmenlerinden korunması amaçlanır. Son yıllarda geliştirilmiş olan sistemik etkideki tohum ilaçları, bitkileri bir döneme kadar hem toprak hem de hava kaynaklı hastalık etmenlerinden koruyabilmektedir. Bunun içinde tohum ilaçlamalarında önemli derecede artış vardır. Tohum ilaçlaması değişik şekillerde uygulanmaktadır.
Tohum ilaçlaması tohumların toz ilaçlarla veya yoğun süspansiyon hâlindeki ilaçlarla kaplanması ayrıca ilaçlı solüsyona daldırılması şeklinde yapılmaktadır. Yumru, soğan, çelik ve kökler bu yolla ilaçlanır.
Kuru tohum ilaçlaması: Bidon ya da doz ayarlayıcısı otomatik ve sürekli çalışan aletler yardımıyla özel formülasyonlu (tohum ilacı olarak hazırlanmış) toz ilaçlar karıştırılarak ilaçlanır. Tohum yüzeyine ilacın homojen biçimde dağılması sağlanır. İlaçlama genellikle ekimden hemen önce yapılmalıdır. Genel olarak 100 kg tohum için 100–250 gr ilaç kullanılır.
İlaçlı sıvıya batırma: Bu yöntemde tohum veya diğer çoğaltım materyali ilaç karışımı veya süspansiyon içinde bir süre tutulur. Burada dikkat edilmesi gereken ilaçlamadan sonra tohumların kurutulması gerekmektedir. Son yıllarda daha çok soğan ( lale, nergis, frezye, sümbül) ve yumruların % 1 ve % 2’lik fungusit çözeltisine 20–30 dk batırılması biçiminde uygulanır. Böylece çıkış sırasındaki hastalılardan bitkiler korunmuş olur.
c) Toprak ilaçlaması: Topraklarda çok sayıda zararlı organizmalar yaşamaktadır. Topraktaki fungal, hayvansal organizmalar ve yabancı otlara karşı değişik yöntemlerle toprak ilaçlaması yapılmaktadır. Yabancı otlarda toprak ilaçlamasına yabancı ot kısmında değinilecektir.
Toprak fungusitleri: Toprak kaynaklı hastalık etmenlerine karşı kullanılan kimyasal maddelere toprak fungusitleri denir. Bunlar doğrudan toprak yüzeyine uygulandıkları gibi toprağa karıştırılarak da uygulanır. Uygulamalar ekim öncesi, çıkış öncesi ve kültür bitkisi dikildiğinde gerçekleşir. Uygulama ekim veya dikiminden sonra toprağa fungusitli can suyu içirme şeklinde de yapılabilir. Bitkinin gelişimi sırasında birkaç kez sulama suyu ile ilacın verilmesi biçiminde de yapılan uygulamalar vardır.
Toprak dezenfeksiyonu: Toprakta bulunan, patojen toprak funguslarına, değişik nematod türlerine, yabancı ot tohumlarına ve toprak altı vegetatif çoğalma organlarına karşı yapılır. Kullanılan preparatlar gaz etkisi gösterirler. Yapılan bu uygulamaya toprak fumigasyonu, kullanılan preparatlara da fumigantlar denir.
Kimyasal yolla toprak ilaçlamasında methyl bromide, formaldehit ve dazomet en çok kullanılan ilaçlardır. Bu ilaçlar değişik yöntemlerle toprağa uygulanırlar. Uygulama sırasında toprak su kapasitesi %70 oranında ve toprak sıcaklığı da 10 oC’ nin altına düşmemelidir. Kullanılan fumigantın türüne bağlı olarak toprak yüzeyi plastik örtü ile ağır silindir uygulayarak kapatılır. Belirli bir süre bekledikten sonra toprak havalandırılarak ekimden önce fumigantın tüm kalıntısı giderilmektedir.
Granüler yapıdaki dazomet ile toprak dezenfeksiyonunda toprak ekime hazırlanarak iyice işlenir. İki hafta süreyle yabancı otlarının çimlenmesi ve toprakta yaşam aktivitesinin devam etmesi için % 50-60’ lık su kapasitesinde tutulur. Bu sırada toprak sıcaklığının 6 oC’ nin altına düşmemesi gerekir. Dazomet toprak yüzeyine eşit olarak yayılır ve 20 cm derinliğinde toprak işlenerek iyice karıştırılır. Çok hafif bir sulama yapılarak toprak örtülür. Sıcaklığa bağlı olarak 6–8 oC’ de 30–40 gün, 15–18 oC’ de 18 gün sonunda ekim yapılır. Toprak ilaç kalıntısı yönünden kontrol edildikten sonra ekim yapılmalıdır. Bu uygulamada 25 cm toprak derinliği için önerilen etkili doz 60 gr/m2’ dir.
Seralarda, özellikle toprak ve harçların dezenfeksiyonunda en fazla metil bromit kullanılır. Gaz etkisi gösteren metil bromit m2 ye 50 gr dozunda önerilir. Geniş bir etki alanı vardır ve kısa bir bekleme süresinde etkili olur. Ekime hazırlanan toprak veya harcın üstü plastikle örtüldükten sonra metil bromit tüpleri patlatılır. Etki süresi 48 saattir. Daha sonra örtü uzaklaştırılır ve toprak iyice havalandırıldıktan sonra ekim yapılır.

Tarayıcınız satır içi çerçeveleri desteklemiyor veya şu anda satır içi çerçeveleri göstermek için yapılandırılmamış.

Üzümlü Margaz

Tel : 0542 743 743 1 - Email : organikpazar@hotmail.com

Msn : organikpazar@hotmail.com